De Innovatiewerkplaats functioneert als een learning lab. Hier wordt gewerkt met lerende communities bestaande uit onder andere studenten, docenten, lectoren, ondernemers en andere stakeholders in het gebied. In de communities wordt aan uiteenlopende vraagstukken gewerkt. Onder een community verstaan wij een groep mensen rondom één thema, die geregeld bijeenkomt, afspraken maakt, verantwoordelijkheidsgevoel naar elkaar heeft en samen aan projecten werkt. Vanuit een community werken we aan nieuwe businessmodellen. (Zie paragraaf Learning community in deel 2 voor meer details over de opzet en werking van een learning community.)

In de afbeelding hieronder is het circulaire werkproces in de learning lab weergegeven. Bij iedere fase horen weer andere taken en processtappen, die allemaal gerelateerd zijn aan de triple helix. Elke deelnemende partner brengt de eigen identiteit en expertise in ten behoeve van het integrale leer- en ontwikkelingsproces. Belangrijk is de triple helix samenwerking. Zowel in de gedeelde agenda als in elke fase van het werkproces is de ‘gouden driehoek’ vertegenwoordigd.

Doordat op een regelmatige basis wordt samengewerkt met de ondernemers in de regio, zijn de actuele vraagstukken en uitdagingen bekend. Als er een uitdaging ligt die gebieds- of organisatie-overstijgend is dan wordt onderzocht of hiervoor een nieuwe community gestart kan worden. Dit begint met het organiseren van een bijeenkomst waar alle relevante stakeholders voor worden uitgenodigd. Omdat de ketenaanpak een van de uitgangspunten is, zijn – als dit mogelijk is – de verschillende schakels uit de keten aanwezig, bijvoorbeeld een boer, transporteur, slachterij, slager en afnemer. Gezamenlijk wordt het probleem geanalyseerd en wordt toegewerkt naar een integrale en interdisciplinaire werkgroep, eventueel onderverdeeld in kleinere themagroepen die gekoppeld worden aan onderwijs en onderzoek binnen de kennisinstellingen. De kennisinstellingen draaien mee in de praktijk en leveren een meerwaarde voor de regio. De werkgroepen werken productgericht aan een businessmodel. Een productgroep heeft betrekking op een hanteerbaar, herkenbaar en samenhangend assortiment van producten. De precieze uitwerking kan per productgroep verschillen, afhankelijk van onder andere de bedrijfsstructuur in de betreffende sector, het type en de grootte van de bedrijven.

De lerende communities zijn een vorm van ‘Next education’. Vakmanschap en nieuwe competenties ontwikkelen zich mee met de vraag uit de arbeidsmarkt en maatschappij. Dit geldt tevens voor de kenniscreatie en er is een constant proces gaande van professionalisering. “Het mooie aan werken met IWPs is dat de studenten direct in aanraking komen met bedrijven en overheden (maatschappij). Men kan geleerde theorie direct in de praktijk toepassen wat een grote verrijking is in het leerproces.” Marcel van der Werf, Docent/Onderzoeker, Hanzehogeschool Productgroepcoöperaties Vanuit de lerende communities ontstond de coöperatieve gedachte om in verschillende productgroepen productgroepcoöperaties op te richten, bijvoorbeeld de Natuurvleescoöperatie Westerkwartier. Hierin is een nieuwe coöperatieve businesscase ontwikkeld in een combinatie van natuurvleesproductie en natuurbeheer, met melkveehouders, veehouders, Staatsbosbeheer, een slachterij en een zorgorganisatie.