Structurele samenwerking regionale voedselketen

We hebben eerder al geschreven over onze activiteiten voor herstel en vernieuwing van de regionale voedselketen. We gaan hiermee bezig omdat de werkgelegenheid in de landbouw in de komende decennia drastisch afneemt. Toch zijn er kansen voor innovatie en nieuwe werkgelegenheid als we regionale verwaarding opnieuw stimuleren.

Waarom gaan we niet produceren voor de eigen regio en samen een alternatief ontwikkelen voor het huidige model? Juist hier liggen kansen voor nieuwe regionale mkb-bedrijvigheid. In de ambachten die we al kennen, maar ook in de innovatieve verwerking die we nog niet kennen maar wel nodig hebben. Gezonde en lekkere vleesvervangers, bijvoorbeeld uit peulvruchten. Eiwitrijke producten ter ondersteuning van spiertraining voor ouderen. Of maaltijden met producten die mensen voor en na operaties helpen aansterken.

Wat is daarvoor nodig? Een duurzame landbouw, een voedselsysteem dat zuinig en efficiënt omgaat met grondstoffen, energie, water en mineralen en een circulaire voedselketen met toegevoegde waarde voor de regio, de ​producent en consument. Daarnaast veel nieuwe kennis, nieuwe opleidingen, nieuwe bedrijven en nieuwe investeringen in verwerkingsfabrieken en -machines. Dit gaat je niet lukken met individuele initiatieven op lokaal niveau. We zetten daarom de stap naar het regionale niveau. Zoals je misschien weet doen we dat met een regionale coalitie maar ook in een Europese samenwerking in het project REFRAME.

Meters maken 

Naast de schaalsprong van lokaal naar regionaal heb je ook een schaalsprong nodig in de organisatie van vraag en aanbod. Een van de redenen dat veel lokale, maar ook digitale initiatieven ten onder gaan is dat je niet voldoende bedrijfszekerheid hebt wanneer je je richt op de consumentenmarkt. De particuliere consumenten zijn wispelturig in hun gewoonten en voorkeuren. Best mogelijk dat ze een tijdje gaan inkopen op een streekmarkt, maar met regen, kou of bij gebrek aan tijd gaan ze toch liever weer naar de supermarkt.

Je moet dus een betrouwbare markt voor levering en afzet organiseren. Aanbieders krijgen op die manier de zekerheid dat ze hun producten kunnen verkopen en inkopers weten dat ze hun levering ontvangen. De voor een effectief verdienmodel vereiste volumes bereik je alleen via een business-to-business relatie. Voor de wederopbouw en vernieuwing van de regionale keten is dit enige niveau waarmee je meters kunt maken.

 

Bedrijven in kaart 

Bij de start van het project hebben we alle regionale bedrijven in de foodsector in kaart gebracht: ruim 5.000 bedrijven. In eerste instantie dachten we dat we bij al deze bedrijven langs moesten gaan. Maar wat zou ons dit opleveren? Zinvoller is om de verhouding tussen primaire producenten en verwerkers onder de loep te nemen. We hebben ons daarnaast verdiept in de vraag vanuit de grootinkopers en kwamen erachter dat de meesten van hen bereid zijn regionaal in te kopen, mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan: goede kwaliteit, netjes verwerkt en verpakt, goede prijs, betrouwbare en gebundelde levering.

 

 

Politiek en financieel commitment  

De vijf meest ingekochte producten bij grootinkopers zijn: aardappels, rund, varken, melk en kaas. Gerangschikt op ingekocht volume in gewicht. Deze producten vormen de basis voor de regionale voedselketen, maar we kunnen op dit moment vanuit de regio niet aan de vraag voldoen.

Is dit ernstig? Jazeker, want we laten hier een substantiële regionale inkomsten- en innovatiebron liggen. Deze mening wordt gedeeld door de sector, de politiek en financiers. Daarmee zijn we in een volgende fase beland. Politiek en financiers denken mee over de regionale organisatie van het proces, de benodigde infrastructuur en de verdienmodellen waarmee deze ontwikkeling duurzaam kan worden gerealiseerd.

 

Uitvoeringsstrategie 

Het wordt nu menens. We gaan daarom van start met werkgroepen van serieuze belangstellenden in de keten, voor o.a. de specifieke productgroepen rund, varken en kaas. Samen met vertegenwoordigers van verschillende schakels uit de keten gaan we een strategie ontwikkelen en uitvoeren. Belangrijk is dat we de regionale toegevoegde waarde niet uit het oog verliezen en zo de winst niet laten wegvloeien. Deze aanpak moet leiden tot nieuwe verdienmodellen, duurzame en nieuwe bedrijven, hechtere samenwerking, gezonde en regionale producten op het bord, maar bovenal een sterke regionale food sector.


Wil je aanhaken bij ons programma Regionale Voedselketens of specifiek bij een van de projecten, neem dan contact op met Maarten Groeneveld: m.groeneveld@gcwk.nl