Wat Noord-Nederland kan leren van het Spaanse Mondragón

De samenwerking van onderop opbouwen en kennis ontwikkelen met de praktijk. Dat zijn lessen die Gebiedscoöperatie meeneemt naar huis. Enkele bestuursleden en werknemers van de Gebiedscoöperatie bezochten het Spaanse Baskenland waar het stadje Mondragón is uitgegroeid tot de grootste coöperatie ter wereld. De Gebiedscoöperatie Westerkwartier heeft een vergelijkbare aanpak in Noord-Nederland. Ook bestuurders uit het Noorden zijn benieuwd naar de coöperatieve aanpak. En welke rol kan het onderwijs hierin spelen?

Coöperatief Ondernemen in Mondragón In het Baskische stadje Mondragón is het overgrote deel van de bevolking werkzaam in coöperaties. Elke werknemer is mede-eigenaar en ze beslissen samen welke keuzes het bedrijf moet maken. Deze coöperatieve vorm van ondernemen blijkt een succes. Mondragón maakt hoogtechnologische producten en is uitgegroeid tot een multinational met vestigingen over de hele wereld. Met zelfs een eigen universiteit gaan onderwijs, ondernemen en innovatie hand in hand.

Mondragón view

De universiteit als onderzoekscoöperatie Het overgrote deel van de werknemers van de coöperaties zijn industriële coöperaties, maar er zijn er ook een flink aantal actief in het onderwijs, gezondheid en welzijn, diensten, landbouw, een bank en de supermarktketen Eroski. De school waaruit Mondragón is ontstaan is inmiddels uitgegroeid tot een universiteit. De universiteit is een onderzoekscoöperatie en kenniscentrum voor nieuwe ideeën waaruit nieuwe initiatieven en coöperaties voortvloeien. De werknemers brengen geld in en zorgen dat de coöperatie blijft voortbestaan, dit geldt voor elke coöperatief bedrijf in Mondragón. Binnen de coöperatie worden trainingen, innovatie, persoonlijke ontwikkeling en technische vaardigheden bevorderd.

 

Studiereis naar Mondragón

Willem Foorthuis, lector Duurzaam Coöperatief Ondernemen aan de Hanzehogeschool is niet onbekend met deze innovatieve manier van organiseren. Hij is nauw verbonden aan de Gebiedscoöperatie Westerkwartier, waar mkb’ers uit de regio ook in coöperaties samenwerken met bestuurders en onderwijsinstellingen. Reden genoeg om een delegatie van mede-lectoren, wethouders, ondernemers en andere belangstellenden mee te nemen op studiereis naar het inspirerende voorbeeld in Noord-Spanje.

 

Kennisontwikkeling en innovatie samen met de praktijk

Naast de coöperatieve gedachte en de manier waarop deze in Mondragón georganiseerd is, waren de deelnemers zeer onder de indruk van de rol van kennisontwikkeling in het geheel. Eelco Hidskes, ondernemers en organisatieadviseur licht toe: “Kennisontwikkeling gebeurt niet ergens in een ivoren toren maar met de praktijk, als de motor van wat de coöperatie doet. Hiermee zorgen ze voor vernieuwing en daar hebben ze één strakke doelstelling bij, namelijk welvaart in Baskenland. Ze zetten het ontwikkelen en toepassen van kennis continu in om dat doel te bereiken, om nieuwe coöperaties te starten en om er jongeren bij te betrekken. Wel viel het op dat de structuur van Mondragón hierin nogal dringend is, waardoor het letterlijk kopiëren ervan voor ons geen optie is.”

 

Samenwerking van onderop bouwen

Wat Erwin Vening, programmaleider economie bij Regio Groningen-Assen, zeer aansprak is de gedachte dat je de samenwerking echt van onderop bouwt. “De waarde dat je werkt aan een betere wereld; niet alleen economische doelen maar ook het sociale en duurzame.” Ondernemer Hidskes vult aan: “Hier staat echter wel tegenover dat dit geen enkele kans van slagen heeft als een organisatie niet eerst financieel gezond is. Aan het begin van de reis heerste nog het beeld van een coöperatie als een soort non-profit activiteit, maar snel werd voor iedereen duidelijk dat het wel degelijk gaat om een degelijke onderneming met een verdienmodel.”

 

Samenwerking ondernemers, onderwijs en overheid

Mondragón biedt veel handvatten voor de Gebiedscoöperatie Westerkwartier, de Hanzehogeschool en de bestuurders uit de regio. Vanuit de lectoraten verbonden aan het Kenniscentrum Ondernemerschap van de Hanzehogeschool wordt nauw samengewerkt met de Gebiedscoöperatie om het hoger onderwijs nauw te betrekken bij de ontwikkelingen op het gebied van nieuwe verdienmodellen en een alternatieve economie. Een voorbeeld daarvan is het project REFRAME, waarin samen met mkb-bedrijven gewerkt wordt aan het opzetten van een regionale korte voedselketen. Op 7 april jongstleden kwamen onderwijs, ondernemers en overheid bij elkaar tijdens het Economisch Platform van de Regio-Groningen Assen. Wat hier is besproken en afgesproken krijgt onder meer tijdens deze gezamenlijke studiereis meer vorm.